Er zijn heel veel maangodinnen, of laat ik liever zeggen: er zijn heel veel vereringen van de maan geweest, te beginnen bij natuurvolken en nomaden in de vorm van bovennatuurlijke vrouwen. Toen de jager verzamelaars boeren werden, namen déze de zon als hun god.
Volgens christelijke critici zijn het vooral heidenen die de maan vereren. Maar dan wel heidenen met een vaak rijke cultuur en ontwikkeling, die veel kunst, literatuur, filosofie en mythes hebben nagelaten, zo lijkt mij. Mythes zijn bij uitstek een mooie weergave van wat er zich in het onbewuste van de mens afspeelt, naast het feit dat mythes vaak dienen om sociale en maatschappelijke gebruiken onder de aandacht te brengen van tijdgenoten. De maan met haar invloed op eb en vloed, de duistere zeeën en alles wat niet direct tastbaar is of het zonlicht moeilijk kan verdragen, natuurlijk een mooie werkgeefster voor een vrouwelijke vertegenwoordigster.
Reeds in het oude China van ver voor de optekening van de geboorte van Christus hebben de Taoïsten hun maangodin Chang’e. Haar is deze eer ten beurt gevallen nadat zij de onsterfelijkheidspillen heeft ingenomen, die een priester haar heldhaftige man heeft geschonken, als blijk van zijn goedkeuring en waardering. Chang’e voelde zich daarna heel licht worden en weg zweven.
Een andere noemenswaardige maangodin, die net als vele andere maangodinnen, ook verbonden is aan vruchtbaarheid en voorplanting is de Maya godin Ix Chel of Icxchel. Haar is vaak vertaald als “She of the pale face”. Gezien de bleke verschijning van de maan, zeker in vergelijking met de stralende, brandende zon, niet verrassend en een veel voorkomend kenmerk van maangodinnen. Ix Chel wordt gezien als sensuele vrouw en als oude kol, twee aspecten die, hoewel niet altijd tegelijkertijd, vaker voorkomen in het pantheon van vrouwelijke maangodinnen. Er zijn overigens ook maangoden, bijvoorbeeld bij de oude Egyptenaren, maar die hebben uiteraard mannelijkere kenmerken en heb ik hier buiten beschouwing gelaten.
Het klassieke Griekenland kan hier natuurlijk niet onvermeld blijven. Naast de maangodin Selene, de dochter van Theia die zoals ik schrijf in mijn blog “Het mysterie maan” waar ik de proto-planeet Theia noem, is Artemis waarschijnlijk hier in het westen de bekendste maangodin, hoewel waarschijnlijk meer onder haar Romeinse naam Diana. Dochter van de niet langer maagd Leto en de eeuwig overspelige oppergod Zeus en tweelingzus van de zonnegod Apollo. Zij is de godin van de geboorte en vruchtbaarheid, maar tevens een jageres die leeft in de bossen met haar volgelingen, de nymfen, die uiteraard kuis waren en een teruggetrokken leven probeerde te leiden. Zij komt ook ten tonele als Hekate, godin van de maan, heerseres over de nacht en … heks.
Maangodinnen zijn vaak verbeeldingen van maagdelijkheid, maar ook vruchtbaarheid en moedergodinnen, fasen van de maan. Zoveel culturen, zoveel gebruiken, de lijst maangodinnen en goden is lang en deze blog is niet de plek om allen te vermelden. Het blijft echter spannend te zien hoe de maan met haar invloed op onder andere water, toch de bron van leven, tot symbool van het vrouwelijke, het duistere en onbewuste, het jonge schone en minder gewaardeerde oude is geworden in de vele mythen, die ongetwijfeld door mannen zijn bedacht en neergeschreven, waarbij ik aanteken dat in de geest van Carl Gustaf Jung, symboliek besloten ligt in de archetypes in de catacomben van de menselijke ziel, het onbewuste. Blijkbaar ontkomt de mens niet aan de dualistische tweedeling vrouw – man, yin – yang.
